ชนะการส่งออก แต่อาจแพ้ทางเศรษฐกิจ: ความย้อนแย้งของนโยบายอุดหนุนอุตสาหกรรมของจีน

ملخص مفصل

ณัฐ ธารพานิช วิเคราะห์ผลของนโยบายอุดหนุนอุตสาหกรรมของจีนที่แม้จะช่วยให้ชนะการส่งออก แต่อาจไม่ได้นำมาซึ่งความมั่งคั่งภายใน และส่งผลเสียใหญ่ต่อตลาดโลก The post ชนะการส่งออก…

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา จีนประสบความสำเร็จอย่างมากในการขยายการผลิตและส่งออกสินค้าอุตสาหกรรม ตั้งแต่รถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่ แผงโซลาร์เซลล์ ไปจนถึงสินค้าอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องจักร ความสำเร็จดังกล่าวทำให้จีนกลายเป็นผู้ผลิตรายสำคัญของโลก และในบางอุตสาหกรรมก็สามารถก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำได้อย่างรวดเร็ว

เบื้องหลังความสำเร็จส่วนหนึ่งมาจากการสนับสนุนอย่างจริงจังของรัฐบาลจีน ทั้งการให้เงินอุดหนุน สิทธิประโยชน์ทางภาษี สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ และการสนับสนุนปัจจัยการผลิตในรูปแบบต่างๆ ทำให้ผู้ผลิตจีนสามารถขยายกำลังการผลิต ลดต้นทุน และแข่งขันในตลาดโลกได้มากขึ้น

แต่ความสำเร็จนี้กลับนำมาซึ่งความกังวลจากหลายประเทศ โดยเฉพาะปัญหากำลังการผลิตส่วนเกิน (overcapacity) และการไหลทะลักของสินค้าจีนราคาถูกที่สร้างแรงกดดันต่อผู้ผลิตในต่างประเทศ จนนำไปสู่การใช้มาตรการปกป้องและตอบโต้ทางการค้าเพิ่มขึ้น

คำถามสำคัญคือ การที่จีนสามารถผลิตและส่งออกได้มากขึ้น หมายความว่าเศรษฐกิจจีนมีความเข้มแข็งและประชาชนมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นจริงหรือไม่ และหากความสำเร็จดังกล่าวต้องแลกกับการอุดหนุนจำนวนมหาศาล จีนและเศรษฐกิจโลกได้รับประโยชน์คุ้มค่ากับต้นทุนที่เกิดขึ้นหรือเปล่า

คำตอบอาจไม่ได้ตรงไปตรงมาอย่างที่คิด เพราะในทางเศรษฐศาสตร์ การส่งออกที่เพิ่มขึ้น การเกินดุลการค้า และการมีสวัสดิการทางเศรษฐกิจที่สูงขึ้น ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องเดียวกัน

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ในการวิเคราะห์เพื่อหาคำตอบต่อคำถามข้างต้น โดยใช้ข้อมูลหลักจากงานศึกษาของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) จำนวน 5 ชิ้น

การอุดหนุนอุตสาหกรรมมีข้อดีที่เห็นได้ชัด คือช่วยลดต้นทุนและเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของผู้ผลิต และยังสามารถสร้างประโยชน์ต่อเนื่องตลอดห่วงโซ่อุปทานได้ด้วย ตัวอย่างเช่น หากรัฐบาลอุดหนุนอุตสาหกรรมเหล็กหรือแบตเตอรี่ ผู้ผลิตรถยนต์ที่ใช้สินค้าเหล่านี้เป็นวัตถุดิบก็อาจได้รับประโยชน์จากต้นทุนที่ลดลง ทำให้สามารถส่งออกรถยนต์ได้มากขึ้น แม้จะไม่ได้รับการอุดหนุนโดยตรงก็ตาม

หลักฐานจากการศึกษานโยบายอุตสาหกรรมในหลายประเทศยืนยันว่า การอุดหนุนสามารถเพิ่มการส่งออกของสินค้าที่ได้รับการสนับสนุนได้จริง โดยเฉพาะในกลุ่มประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ G20 ซึ่งการส่งออกสินค้าที่ได้รับการอุดหนุนเพิ่มขึ้นมากกว่าสินค้าอื่นประมาณ 8% (Rotunno and Ruta, 2024a)

แต่สิ่งที่น่าสนใจในกรณีของจีนคือ…

مطلع المقال، مقتطف من The 101 World. لقراءة المقال كاملًا، افتحه على موقع الناشر.