ทำไมตัวละครจากไป ทำเราเศร้าได้ทั้งสัปดาห์ รู้จัก Parasocial Grief ความโศกเศร้า จากการสูญเสียความสัมพันธ์ทางเดียว

Detailed summary

ทำไมการจากไปของตัวละครสมมติในภาพยนตร์หรือการยุบวงของศิลปินคนโปรด ถึงทิ้งความเจ็บปวดไว้ไม่ต่างจากการเสียคนใกล้ตัว สำรวจภาวะ ‘Parasocial Grief’…

ถ้าใครเป็นแฟนอนิเมะระดับตำนานอย่าง Naruto น่าจะจดจำความรู้สึกตอนที่ ‘อาจารย์จิไรยะ’ (Jiraiya) ตายได้เป็นอย่างดี ไม่ใช่แค่สำหรับพระเอกอย่างนารูโตะเท่านั้นที่โศกเศร้าตอนอาจารย์ผู้เป็นที่รักจากไป บรรดาคนดูที่เติบโตมากับอนิเมะเรื่องนี้ต่างก็เสียน้ำตาตามไปด้วย ไม่ต่างจากตอนที่ ‘โทนี สตาร์ก’ (Tony Stark) เสียสละตัวเองใน Avengers: Endgame จนแฟนคลับทั่วโลกถึงขั้นสร้างป้ายและอนุสาวรีย์ไว้อาลัยให้ในโลกความจริง

การจากไปของตัวละครสมมติในโลกฟิกชัน ไม่ได้จบลงแค่ในมังงะหรือจอภาพยนตร์ แต่ทิ้งความรู้สึกเศร้า เสียดาย โมโห และความโหวงเหวงไว้ในใจ ไม่ต่างกับการจากไปของคนรู้จัก ต่างกันแค่ว่าสิ่งเหล่านั้นไม่ได้มีปฏิสัมพันธ์กับเราในชีวิตจริง เช่นเดียวกันกับเวลาที่ศิลปินประกาศยุบวง ซีรีส์เรื่องโปรดลาจอ หรือตอนที่ดารานักแสดงเสียชีวิต คำถามที่น่าสนใจก็คือ เหตุใดการสูญเสียคนที่บางครั้งเราไม่เคยคุยกับเขาจริงๆ ด้วยซ้ำ ถึงสร้างความเจ็บปวดได้ลึกซึ้งไม่ต่างจากการพลัดพรากจากคนใกล้ชิด

คำตอบที่เรียบง่ายที่สุดก็คือ เพราะลึกๆ แล้ว เรารู้สึกผูกพันกับพวกเขาจริงๆ นั่นเอง ไม่ว่าจะเป็นตัวละครในการ์ตูน ภาพยนตร์ วงดนตรีที่ชอบ หรือนักแสดงที่รัก สิ่งเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงความบันเทิงที่ผ่านเข้ามาแบบฉาบฉวย แต่คือสิ่งที่เราใช้เวลาร่วมด้วยมาอย่างยาวนาน บางคนอาจเติบโตเคียงข้างกันมาเป็นหลักสิบปี ยิ่งในยุคที่โซเชียลมีเดียเข้ามามีบทบาท ทำให้เราติดตามความเคลื่อนไหวและรับรู้เรื่องราวของพวกเขาได้แทบจะ 24 ชั่วโมง แม้จะไม่เคยมีโอกาสได้พูดคุยโต้ตอบหรือใกล้ชิดกันในโลกความจริง แต่ความสม่ำเสมอเหล่านี้ก็มากพอที่จะถักทอสายใยความผูกพันให้แน่นแฟ้นขึ้นเรื่อยๆ

ย้อนกลับไปเมื่อปี 1956 โดนัลด์ ฮอร์ตัน (Donald Horton) และอาร์. ริชาร์ด โวห์ล (R. Richard Wohl) 2 นักสังคมวิทยา บัญญัติคำว่า ‘Parasocial Interaction’ (PSI) หรือความสัมพันธ์แบบปฏิสัมพันธ์ทางเดียวขึ้นมา เพื่ออธิบายพฤติกรรมที่ผู้คนรู้สึกเหมือนตัวเองได้ใกล้ชิดสนิทสนมกับคนดัง ผ่านบทสัมภาษณ์หรือรายการโทรทัศน์ ซึ่งหล่อหลอมให้คนรู้สึกเหมือนตัวเองได้มีปฏิสัมพันธ์และเติบโตมาพร้อมกับคนดังเหล่านั้น ราวกับเป็นเพื่อนในชีวิตจริง

ต่อมาในยุคหลัง โจนาธาน โคเฮน (Jonathan Cohen) จึงได้สานต่อแนวคิดนี้ โดยอธิบายถึงภาวะความโศกเศร้าเมื่อผู้คนต้องสูญเสียคนดังที่ตัวเองรัก ด้วยคำว่า ‘Parasocial Breakup’…

สิ่ง…

Opening of the article, excerpted from The Momentum. To read the rest, open the article on the publisher's site.