ถึงเวลายึดหลักสิทธิมนุษยชนหรือยัง ในวันที่ไทยต้องตัดสินชะตากรรมผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์อีกครั้ง

ملخص مفصل

ท่ามกลางความกังวล และคำถามต่อจุดยืน ‘ผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์’ ของไทย ประชาไท ชวนย้อนดูเรื่องราว 12 ปีชะตากรรมของชาวอุยกูร์ในไทย พร้อมคุยกับกัณวีร์ สืบแสง สมาชิกมูลนิธิสิทธิเพื่อสันติภาพ ว่าเป็นไปได้หรือไม่ ที่ผู้ลี้ภัยทั้ง 5 คนจะมีหมายจับจากทางการจีน และคุยถึงข้อเสนอต่อทางการไทย ที่มาพร้อมกับคำถามตัวโตว่า ถึงเวลายึดหลักสิทธิมนุษยชนหรือยัง ในการตัดสินใจครั้งนี้

'ผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์' ถูกคุมขังในประเทศไทยมานับสิบปี แต่กลายมาเป็นประเด็นด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศอีกครั้ง เพราะเมื่อ 27 ก.พ. 2568 รัฐบาลไทยตัดสินใจส่งกลับชาวอุยกูร์ 40 คน กลับประเทศจีน

แม้ว่ารัฐบาลจีนจะให้หนังสือทางการทูตรับประกันความปลอดภัย และจะไม่ดำเนินคดีกับชาวอุยกูร์ที่ถูกส่งกลับก็ตาม แต่ก็ถูกองค์กรด้านสิทธิมนุษยชน และนานาชาติ ออกมาวิจารณ์อย่างหนักว่า รัฐบาลไทยกำลังละเมิดหลักจารีตประเพณีระหว่างประเทศ ส่งผู้ลี้ภัยกลับไปเผชิญอันตรายที่ประเทศต้นทาง

นอกจากนี้ ฟูอาดี้ พิศสุวรรณ อาจารย์รัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ยังเคยโพสต์ข้อความบนโซเชียลมีเดียด้วยว่า ครอบครัวชาวอุยกูร์ที่ตุรกียังไม่สามารถติดต่อคนที่ถูกส่งกลับได้เลยจนถึง ณ ตอนนี้

ด้านสหรัฐฯ ได้ออกมาตรการจำกัดวีซาเจ้าหน้าที่รัฐบาลไทยที่มีส่วนรับผิดชอบ หรือมีส่วนร่วมกับการส่งกลับชาวอุยกูร์ทั้ง 40 คน โดยผลจากมาตรการดังกล่าวจะทำให้เจ้าหน้าที่รัฐบาลถูกปฏิเสธหากขอวีซาเข้าสหรัฐฯ หรืออาจจะได้รับอนุมัติยากมาก

ผ่านไป 1 ปี คำถามต่อจุดยืนของประเทศไทย ต่อผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์ ถึงคราวนกลับมาอีกครั้ง หลังจาก 22 ต.ค.ที่ผ่านมา ผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์ 2 คนได้รับอภัยโทษ จากคดีแหกสถานกักตัวคนต่างด้าว ที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (สตม.) มุกดาหาร เจ้าหน้าที่ได้พาตัวทั้ง 2 คนจากเรือนจำคลองเปรม มาควบคุมตัวที่สถานกักตัวคนต่างด้าว สตม. สวนพลู กรุงเทพฯ เพื่อรอผลักดันกลับออกประเทศไทย

ไม่นานหลังจากนั้น เอกอัครราชทูตจีน ประจำประเทศไทย ได้เข้าหารือกับเลขาธิการ สภาความมั่นคง (สมช.) ทำให้เครือข่ายที่ทำงานด้านสิทธิมนุษยชนกังวลใจอย่างมาก ว่าประเทศไทยอาจกำลังตัดสินใจส่งตัวผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์กลับไปเผชิญอันตราย ณ ประเทศจีน ซ้ำรอยชะตากรรมกับชาวอุยกูร์ 40 คน

ปัจจุบันนี้ ในประเทศไทยมีผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์ ที่มีความสุ่มเสี่ยงถูกส่งกลับประเทศจีน จำนวน 5 ราย แบ่งเป็น 2 รายถูกควบคุมตัวที่สถานกักตัวคนต่างด้าว สตม.สวนพลู กรุงเทพฯ และอีก 3 รายที่เหลือกำลังถูกควบคุมตัวที่เรือนจำคลองเปรม จากคดีแหกห้องกัก สตม.มุกดาหาร และมีอาวุธติดตัว

ผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์ทั้ง 5 คน ขณะนั้นมีอายุราว 15-16 ปี เดินทางมาพร้อมๆ กับชาวอุยกูร์คนอื่น 220 คน จากเขตปกครองตนเองซินเจียง ประเทศจีน เข้ามาที่ประเทศไทย ในปี 2557 โดยที่เจ้าหน้าที่ตำรวจตรวจคนเข้าเมือง 6 พบพวกเขาที่สวนยางพารา อ.รัตภูมิ จ.สงขลา

مطلع المقال، مقتطف من ประชาไท Prachatai. لقراءة المقال كاملًا، افتحه على موقع الناشر.